Obowiązek odśnieżania chodnika – kiedy właściciel musi odśnieżać?

Zimą bajkowy widok za oknem często wiąże się z prozą życia koniecznością chwycenia za szuflę do śniegu. Dla właścicieli nieruchomości opady oznaczają nie tylko dbanie o własne podwórko, ale także konkretne obowiązki wobec przestrzeni publicznej. W Polsce kwestie te precyzyjnie reguluje Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Wielu właścicieli posesji traktuje ten obowiązek po macoszemu, nie zdając sobie sprawy, że stawką jest nie tylko mandat, ale również bezpieczeństwo przechodniów i potencjalnie ogromne odszkodowania. Kto dokładnie musi odśnieżać, w jakim zakresie i co grozi za zaniedbania? Wyjaśniamy zawiłości przepisów.

Kto dokładnie jest odpowiedzialny za odśnieżanie? Definicja „właściciela”

Ustawa nakłada obowiązek utrzymania czystości i porządku na „właścicieli nieruchomości”. To pojęcie jest jednak w prawie traktowane bardzo szeroko. Ustawodawca chciał uniknąć sytuacji, w której z powodu skomplikowanej sytuacji prawnej działki nie ma komu uprzątnąć śniegu.

Dlatego też, zgodnie z przepisami, za łopatę muszą chwycić nie tylko osoby wpisane jako właściciele w księdze wieczystej. Obowiązek ten dotyczy także:

• Współwłaścicieli: Jeśli nieruchomość należy do kilku osób (np. w wyniku spadku lub jako współwłasność małżeńska), wszyscy oni odpowiadają solidarnie za realizację obowiązku. Muszą się porozumieć, kto i kiedy odśnieża.
• Użytkowników wieczystych: Mają oni zbliżone prawa i obowiązki do właścicieli.
• Jednostek organizacyjnych i osób posiadających nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu: Dotyczy to np. zarządców budynków komunalnych czy dzierżawców terenów.
• Innych podmiotów władających nieruchomością: Jest to kategoria „domykająca” system, mająca na celu wskazanie odpowiedzialnego w każdej sytuacji faktycznej.

Ważne: Jeśli nieruchomość jest wynajmowana, obowiązek odśnieżania co do zasady spoczywa na właścicielu, chyba że umowa najmu precyzyjnie przerzuca ten obowiązek na najemcę (choć w praktyce egzekucja administracyjna często kierowana jest najpierw do właściciela).

Co dokładnie trzeba zrobić? Nie tylko śnieg

Ustawa mówi jasno: obowiązkiem właściciela jest uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych.

Warto zwrócić uwagę na słowo „uprzątnięcie”. Przepisy wymagają fizycznego usunięcia przeszkód, a nie tylko ich zamaskowania.

• Lód a piasek/sól: Samo posypanie oblodzonego chodnika piaskiem lub solą może nie być wystarczające, jeśli warstwa lodu jest gruba i nadal stanowi zagrożenie. Kluczowe jest usunięcie śliskości.
• Gdzie składować śnieg? Przepisy lokalne (regulaminy utrzymania czystości i porządku w gminach) często precyzują, że uprzątnięty śnieg należy pryzmować na krawędzi chodnika tak, aby nie utrudniał ruchu pieszych, ale też nie wolno zrzucać go na jezdnię.

Kluczowa i najczęściej mylona zasada: „Bezpośrednio przy granicy”

To najważniejszy punkt, który decyduje o tym, czy musisz pracować szuflą, czy możesz spokojnie pić kawę. Nie każdy chodnik w pobliżu Twojego domu jest Twoim zmartwieniem.

Przepis precyzuje, że obowiązek dotyczy wydzielonej części drogi publicznej przeznaczonej do ruchu pieszych (chodnika) położonej bezpośrednio przy granicy nieruchomości.

Jak to rozumieć w praktyce?

• Sytuacja A (Obowiązek istnieje): Twój płot lub granica działki styka się bezpośrednio z płytami chodnikowymi. Wtedy odśnieżanie należy do Ciebie.
• Sytuacja B (Obowiązek nie istnieje „Pas zieleni”): Między Twoim płotem a chodnikiem znajduje się pas terenu należący do gminy np. trawnik, pas zieleni z drzewami, rów melioracyjny. Nawet jeśli ten pas jest wąski, sprawia on, że chodnik nie przylega bezpośrednio do Twojej nieruchomości. W takim przypadku obowiązek odśnieżania spoczywa na zarządcy drogi (czyli najczęściej na gminie).

To właśnie istnienie „pasa buforowego” jest najczęstszą przyczyną sporów i nieporozumień.

Kiedy jeszcze właściciel jest zwolniony z obowiązku?

Nawet jeśli chodnik przylega bezpośrednio do granicy działki, istnieją ustawowe wyjątki, które zdejmują ciężar odpowiedzialności z barków właściciela nieruchomości:

• Płatny postój lub parkowanie: Jeśli na chodniku przed Twoim domem wyznaczono strefę płatnego parkowania, obowiązek sprzątania (śniegu, lodu, błota) przejmuje podmiot pobierający opłaty czyli zazwyczaj zarząd drogi lub gmina. Ustawodawca uznał, że skoro gmina czerpie korzyści finansowe z tego terenu, powinna też o niego dbać.
• Przystanki komunikacyjne: Utrzymanie czystości na przystankach autobusowych czy tramwajowych, których właścicielem lub zarządzającym jest gmina, należy do jej zadań, nawet jeśli wiata przystankowa stoi tuż przy Twoim płocie.
• Torowiska: Za uprzątnięcie zanieczyszczeń z wydzielonych torowisk pojazdów szynowych odpowiadają przedsiębiorcy, którzy je użytkują (np. miejskie zakłady komunikacyjne).

Czy gmina może wyręczyć mieszkańców?

Tak, istnieje taka możliwość prawna. Rada gminy może podjąć uchwałę, w której przejmie od właścicieli nieruchomości obowiązki związane z uprzątaniem chodników na terenie całej gminy lub w jej części.

Nie jest to jednak usługa darmowa. Przejęcie obowiązku odbywa się za opłatą ponoszoną przez mieszkańców, ustalaną w sposób zryczałtowany. Jej wysokość musi być uzależniona od faktycznych kosztów, jakie gmina ponosi w związku z realizacją tego zadania. Warto sprawdzić lokalne przepisy, czy Twoja gmina zdecydowała się na taki krok.

Konsekwencje prawne: Mandat to dopiero początek problemów

Zaniechanie obowiązku odśnieżania może mieć dwojakie, bardzo dotkliwe konsekwencje: administracyjno-karne oraz cywilne.

Odpowiedzialność administracyjna i karna

Niewywiązanie się z obowiązku nie kończy się na upomnieniu. Nadzór nad realizacją przepisów ustawy sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

• Decyzja administracyjna i egzekucja: W przypadku stwierdzenia zaniedbań, organ gminy może wydać decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Jeśli właściciel nadal się uchyla, decyzja ta podlega egzekucji administracyjnej (tzw. wykonanie zastępcze na koszt właściciela).
• Kara grzywny: Osoba, która nie wykonuje obowiązków wymienionych w ustawie (w tym uprzątania śniegu i lodu), popełnia wykroczenie i podlega karze grzywny. Straż miejska lub policja mogą nałożyć mandat karny (zazwyczaj do 500 zł), a w przypadku skierowania sprawy do sądu, grzywna może być znacznie wyższa (według Kodeksu Wykroczeń nawet do 1500 zł).

Odpowiedzialność cywilna (największe ryzyko)

Artykuł w oryginale skupiał się na karach wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości, ale najważniejszym ryzykiem dla właściciela jest odpowiedzialność cywilna za szkody.

Jeśli na nieodśnieżonym lub oblodzonym chodniku przed Twoim domem przechodzień poślizgnie się i złamie nogę, ma prawo domagać się od Ciebie odszkodowania na drodze cywilnej (na podstawie art. 415 Kodeksu Cywilnego odpowiedzialność na zasadzie winy za zaniechanie).

W takich przypadkach poszkodowani często żądają zwrotu kosztów leczenia, rehabilitacji, a także zadośćuczynienia za ból i cierpienie oraz zwrotu utraconych zarobków. Kwoty te mogą sięgać dziesiątek tysięcy złotych. Dlatego posiadanie ubezpieczenia OC nieruchomości, które obejmuje również szkody wyrządzone osobom trzecim na przyległym terenie, jest bardzo rozsądnym rozwiązaniem.

Zima to wymagający czas. Znajomość przepisów i rzetelne podejście do obowiązków pozwala uniknąć nie tylko mandatu, ale przede wszystkim zapewnia bezpieczeństwo innym i chroni nas przed kosztownymi procesami sądowymi.

Potrzebujesz pomocy w odśnieżaniu?

Mamy sprzęt na każdą pogodę! Odśnieżarki, zgarniacze, posypywarki wszystko w jednym miejscu. Zapraszamy

Więcej👉 https://gardenproducts.pl/zimowe-utrzymanie-terenow/

Jesteśmy blisko Ciebie

GardenProducts.pl
Łódzka 165, Kalisz 62-800
Tel: 668 111 600
Tel: 606 463 410
Sprawdź ofertę: www.gardenproducts.pl